ببین، این بار موضوع را عمداً از مسیر متفاوتی بردم که با مطالب فعلی هوپاد درباره خانه سالمندان، خانه کوچک چندمنظوره، فضاهای پرت، خانه ایرانی و طراحی لوکس تکراری نشود. در سایت فعلی هوپاد این موضوع بهصورت یک مقاله مستقل و متمرکز دیده نمیشود و در عین حال ظرفیت خیلی خوبی برای لینکسازی به پلان، اتاق والدین، اتاق کودک و بازسازی دارد. (hoopadarch.com)
طراحی خانه چندنسلی؛ چگونه سه نسل را بدون قربانی کردن حریم خصوصی زیر یک سقف زندگی دهیم؟
زندگی چند نسل از یک خانواده در یک خانه، موضوع تازهای نیست؛ اما شیوه طراحی چنین خانهای میتواند کاملاً متفاوت از گذشته باشد. حضور پدربزرگ و مادربزرگ، والدین و فرزندان در یک ساختمان، در صورت طراحی نامناسب میتواند به کمبود حریم خصوصی، رفتوآمدهای مزاحم و شلوغی دائمی منجر شود. در مقابل، طراحی خانه چندنسلی میتواند فضایی بسازد که اعضای خانواده در کنار یکدیگر باشند، بدون اینکه استقلال و آرامش شخصی خود را از دست بدهند.
مسئله اصلی در این نوع معماری، بزرگتر کردن خانه نیست؛ بلکه مشخص کردن مرز میان «فضای مشترک» و «فضای شخصی» است.
طراحی خانه چندنسلی از پلان شروع میشود
در خانهای که چند نسل در آن زندگی میکنند، پلان اهمیت بیشتری نسبت به انتخاب سبک دکوراسیون دارد. آشپزخانه، پذیرایی، اتاقهای خواب، سرویسهای بهداشتی و مسیرهای حرکتی باید براساس الگوی واقعی زندگی خانواده جانمایی شوند.
برای مثال، اتاق فرد سالمند بهتر است در محلی قرار بگیرد که دسترسی آسانی به سرویس بهداشتی و فضای نشیمن داشته باشد، اما رفتوآمد دائمی سایر اعضای خانه آرامش آن را مختل نکند. اتاق نوجوان نیز باید از فضای پذیرایی فاصله کافی داشته باشد تا امکان مطالعه، استراحت و حفظ حریم خصوصی فراهم شود.
به همین دلیل، استفاده از یک طراحی پلان اصولی پیش از شروع طراحی داخلی اهمیت زیادی دارد. هوپاد نیز طراحی پلان را پایه چیدمان و سازماندهی فضاهای اصلی ساختمان معرفی میکند. (hoopadarch.com)
خانه باید هم «با هم بودن» داشته باشد، هم «تنهایی»
یکی از اشتباهات رایج در خانههای خانوادگی، بزرگ کردن بیش از حد فضای عمومی و کوچک کردن فضاهای خصوصی است. سالن پذیرایی بزرگی که تمام اعضای خانواده مجبور باشند بیشتر فعالیتهای خود را در آن انجام دهند، الزاماً باعث ارتباط بیشتر نمیشود.
در طراحی داخلی خانه چندنسلی بهتر است علاوه بر یک نشیمن خانوادگی، فضاهای کوچکتری برای فعالیتهای مستقل ایجاد شود. یک گوشه مطالعه، نشیمن خصوصی، بالکن قابل استفاده یا حتی صندلی راحتی کنار پنجره میتواند به هر عضو خانواده امکان دهد مدتی از فضای عمومی فاصله بگیرد.
معماری موفق خانواده را مجبور به کنار هم بودن نمیکند؛ بلکه امکان انتخاب میان ارتباط و خلوت را فراهم میسازد.
اتاق والدین باید واقعاً یک فضای خصوصی باشد
اتاق خواب والدین در چنین خانهای نباید فقط محلی برای قرار گرفتن تخت باشد. این فضا بهتر است حریم صوتی مناسبی داشته باشد و تا حد امکان از پررفتوآمدترین قسمتهای خانه فاصله بگیرد.
در بخش طراحی داخلی اتاق خواب والدین هوپاد نیز بر آرامش، راحتی و حریم خصوصی این قسمت از خانه تأکید شده است. (hoopadarch.com)
استفاده از کمدهای کافی، نور قابلکنترل و ایجاد فاصله مناسب میان اتاق والدین و فضاهای عمومی میتواند کیفیت زندگی روزمره را به شکل محسوسی بهتر کند.
برای سالمندان طراحی کنید، نه برای «بیمار»
یکی از جذابترین بخشهای طراحی خانه چندنسلی این است که میتوان آن را برای آینده نیز آماده کرد.
قرار نیست اتاق پدربزرگ یا مادربزرگ شبیه یک فضای درمانی باشد. اتفاقاً بهترین طراحی، فضایی است که کاملاً مسکونی و گرم دیده شود اما جزئیات ایمنی در آن بهصورت نامحسوس رعایت شده باشند.
مسیر بدون مانع، کف غیرلغزنده، نور مناسب شب، کلیدهای در دسترس و فاصله کوتاه تا سرویس بهداشتی از تصمیمهای مهم هستند. هوپاد در مقاله طراحی داخلی خانه برای سالمندان نیز به موضوعاتی مانند مسیر حرکت، نورپردازی، کفپوش، اتاق خواب و دسترسی آسان پرداخته است. (hoopadarch.com)
این رویکرد تنها برای سالمند مفید نیست؛ خانهای با حرکت سادهتر برای کودک، مهمان و سایر اعضای خانواده نیز کاربردیتر خواهد بود.
اتاق کودک باید امکان تغییر داشته باشد
نیازهای یک کودک ۷ ساله با یک نوجوان ۱۶ ساله یکسان نیست. یکی از اشتباهات پرهزینه، طراحی اتاق کاملاً متناسب با سن فعلی کودک است؛ بهگونهای که چند سال بعد تقریباً همه چیز نیاز به تغییر داشته باشد.
بهتر است عناصر ثابت مانند کمد، میز، کتابخانه و نورپردازی با نگاه بلندمدت طراحی شوند و شخصیت سنی اتاق از طریق عناصر قابل تعویض مانند رنگ، پارچه، تابلو و اکسسوری شکل بگیرد.
هوپاد نیز آرشیوی مستقل برای طراحی داخلی اتاق کودک و نوجوان دارد که نمونههای این بخش از خانه را در پروژههای مختلف نمایش میدهد. (hoopadarch.com)
حریم صوتی؛ جزئیاتی که معمولاً فراموش میشود
فرض کنید کودک در حال بازی است، نوجوان کلاس آنلاین دارد، یکی از والدین جلسه کاری برگزار میکند و فرد سالمند میخواهد استراحت کند.
اینجاست که مشخص میشود طراحی خانه فقط درباره زیبایی نیست.
جانمایی صحیح اتاقها، استفاده هوشمندانه از کمدها بهعنوان حائل، انتخاب درهای مناسب و توجه به انتقال صدا میان فضاها میتواند کیفیت زندگی را افزایش دهد.
حتی قرار دادن اتاق خواب سالمند در دیوار مشترک با نشیمن تلویزیون یا آشپزخانه ممکن است در ظاهر مشکلی ایجاد نکند، اما در استفاده روزمره به یکی از نقاط ضعف پلان تبدیل شود.
آشپزخانه؛ نقطه اتصال نسلها
در بسیاری از خانوادهها، آشپزخانه قلب واقعی خانه است. اما آشپزخانه خانه چندنسلی باید برای کاربران مختلف قابل استفاده باشد.
وجود سطح کار کافی، مسیر حرکت مناسب، فضای ذخیرهسازی قابل دسترس و فاصله منطقی میان سینک، اجاق و یخچال اهمیت زیادی دارد.
در خانههای بزرگتر میتوان یک کانتر یا فضای صبحانه مستقل طراحی کرد تا فعالیتهای کوچک روزانه بدون اشغال میز اصلی غذاخوری انجام شوند. آرشیو طراحی داخلی آشپزخانه هوپاد نیز نمونههای مرتبط با طراحی و بازسازی این فضا را در پروژههای مختلف ارائه میکند. (hoopadarch.com)
لازم نیست برای ساخت خانه چندنسلی ساختمان را از صفر بسازید
بسیاری از آپارتمانها و خانههای قدیمی قابلیت تبدیل شدن به یک خانه چندنسلی مناسب را دارند.
گاهی جابهجایی یک دیوار، تبدیل فضای بلااستفاده به اتاق، اضافه کردن سرویس بهداشتی یا تغییر ارتباط میان نشیمن و اتاقها کافی است تا کیفیت پلان کاملاً تغییر کند.
در پروژههایی که ساختار موجود پاسخگوی نیاز خانواده نیست، بازسازی ساختمان میتواند فرصتی برای اصلاح پلان، تأسیسات و طراحی داخلی بهصورت همزمان باشد. هوپاد خدمات بازسازی را از طراحی اولیه تا اجرای نهایی ارائه میکند. (hoopadarch.com)
خانهای طراحی کنید که پنج سال بعد هم پاسخگو باشد
مهمترین اصل در معماری خانه چندنسلی، طراحی برای امروز نیست؛ طراحی برای تغییرات آینده است.
کودک بزرگ میشود، والدین ممکن است بیشتر از خانه کار کنند، سالمندان به دسترسی راحتتری نیاز پیدا میکنند و حتی تعداد اعضای خانواده تغییر میکند.
بنابراین اتاقها نباید آنقدر تخصصی طراحی شوند که فقط یک کاربرد داشته باشند. یک اتاق کار امروز میتواند فردا اتاق مهمان باشد. فضای بازی کودک میتواند در آینده به محل مطالعه تبدیل شود و یک نشیمن کوچک میتواند کاربری متفاوتی پیدا کند.
این همان جایی است که طراحی هوشمندانه از دکوراسیون صرف جدا میشود.
جمعبندی؛ خانهای برای نسلها، نه فقط برای امروز
طراحی خانه چندنسلی یعنی ایجاد تعادل میان نزدیکی و استقلال. خانه باید اعضای خانواده را کنار هم قرار دهد، اما آنها را مجبور نکند تمام زمان خود را در یک فضای مشترک بگذرانند.
پلان درست، حریم خصوصی، کنترل صدا، اتاقهای قابل تغییر، دسترسی مناسب برای سالمندان و فضاهای مشترک کاربردی، مهمترین اجزای چنین خانهای هستند.
در گروه معماری پادشید هوپاد خدماتی مانند طراحی و نقشهکشی، طراحی داخلی، بازسازی، ویلا، روفگاردن و هوشمندسازی ساختمان ارائه میشود و همین تنوع خدمات امکان نگاه یکپارچهتر به پروژههای مسکونی را فراهم میکند. (hoopadarch.com)
خانه خوب فقط برای ساکنان امروز طراحی نمیشود؛ باید بتواند با تغییر خانواده رشد کند، بدون اینکه هر چند سال یکبار مجبور شویم زندگی را با محدودیتهای معماری آن تطبیق دهیم.
